gian khoan lòng biển và giàn khoan lòng người

Việc CNOOC đưa giàn khoan tới gần Việt Nam cũng chỉ là một trong ti tỉ động thái Mạo phạm chủ quyền Việt Nam của Trung Quốc suốt những năm gần đây. Chiến thuật lâu dài , Bắt đầu làm nhất thời giàn khoan HD-981 có tỷ trọng 31.000 tấn , trị giá 6 tỉ nhân dân tệ ( khoảng 922.37 triệu USD ) , có thể vận hành tại lãnh hải sâu 3.000m và khoan sâu đến 12.000m. Sau khi được hạ thủy ngày 23.5.2011 , giàn khoan đã được Trung Quốc đưa vào bắc biển Đông khai thác dầu từ ngày 9.5.2012. Phúc đáp Thời báo Hoàn Cầu , Lin Boqiang , giám đốc trọng tâm nghiên cứu kinh tế năng lượng tại đại học Xiamen , cho rằng giàn khoan HD-981 là “một dấu mốc của ngành khoan dầu Trung Quốc” , và “cạnh tranh năng lượng tại các vùng tranh chấp là trò chơi đến trước được trước , vì các nguồn tài nguyên không vô tận”. Vị trí tổng công ti Dầu khí hải dương Trung Quốc ( CNOOC ) khai triển gian khoan từ 2.5 đến 15.8 nằm hoàn toàn trong vùng đặc quyền kinh tế , thềm lục địa của Việt Nam , cách bờ biển Việt Nam khoảng 120 hải lí. Trước động thái của Trung Quốc , bộ Ngoại giao Việt Nam đã khẳng định: “Mọi hoạt động của nước ngoài trên các hải phận của Việt Nam khi chưa được phép của Việt Nam đều là phạm pháp và thiếu tính hữu dụng hoặc giá trị. Việt Nam kiên quyết phản đối”. Tập đoàn Dầu khí Việt Nam cũng đã có thư gửi CNOOC để phản đối hành động này và yêu CNOOC dừng ngay tức khắc các hoạt động phạm pháp và rút gian khoan HD-981 ra khỏi hải phận của Việt Nam. Sau một thời kì tự do tương đối êm dịu , tình hình biển Đông đã nóng lên trở lại do động thái này của Trung Quốc. Tại biển Đông , Trung Quốc đóng vai trò một nước lớn có tranh chấp với một nước nhỏ hơn nước phụ thuộc nhiều vào mình , trong khi khả năng can thiệp cứng rắn của Mỹ khi có va chạm là chưa rỏ rành. Để gian khoan là một nước cờ để thử xem các bên sẽ đi xa đến đâu trong tranh chấp. Tuy nhiên , Việt Nam cũng như các nước trong lĩnh vực biển Đông không còn coi Trung Quốc như một đối tác kinh tế lớn và một nước lớn có bổn phận mà như một nước bá quyền sử dụng sức mạnh chèn lấn các nước nhỏ hơn Động thái của Trung Quốc được tiến hành ngay sau khi Tổng thống Mỹ Barack Obama kết thúc chuyến công cán châu Á. Trong chuyến thăm mới rồi , ông Obama đã tái tự tin tuyên bố cam kết an ninh giữa Mỹ với Nhật Bản và Philippines , những nước đang có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc. Mặt khác , chính sách tái cân bằng hướng về châu Á – thái hoà Dương dựa trên các nhân tố ngoại giao , kinh tế và từng lớp dân sự hơn là quân sự. Thay vì kìm tỏa Trung Quốc , Mỹ cần giúp nước này phát triển một cách hăng hái , quý trọng luật quốc tế. Khi nước lớn không còn đắc nhân tâm Đối với người Việt Nam , cái tên CNOOC không còn xa lạ. Tổng công ti Dầu khí hải dương Trung Quốc đã lôi cuốn sự chú ý từ vụ việc đấu thầu chín lô dầu khí thuộc vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam , và mới đây nhất là khai triển dàn khoan trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Việc CNOOC đưa giàn khoan tới gần Việt Nam cũng chỉ là một trong vô thiên lủng động thái xâm phạm chủ quyền Việt Nam của Trung Quốc suốt những năm gần đây , bao gồm vụ cắt cáp tàu rạng đông 02 , thành lập “thành phố Tam Sa” phạm pháp , nhiều lần một phía cấm đánh bắt cá tại biển Đông và những vụ tịch thu thuyền , đánh đập ngư dân. Ngoài vấn đề biển Đông , hình ảnh của Trung Quốc vốn đã rất xấu trong mắt người Việt Nam. Hàng hóa Trung Quốc tràn ngập thị trường Việt Nam , chủ yếu là các hàng hóa giá rẻ kém chất lượng; các nhà thầu Trung Quốc trong các dự án kinh tế thi công kém cỏi; rồi vụ việc thương lái Trung Quốc thu mua ồ ạt nông phẩm có tác động đến một điều gì đó tới kinh tế Việt Nam. Tâm lý “không thích Trung Quốc” đang lan rộng và âm ỉ không phải chỉ Lộ rõ ra gần đây. Những góc cạnh văn hóa , lịch sử và chủ quyền trong mối giao thiệp hàng ngàn năm qua giữa hai nước khiến cho bất kể hành động leo thang găng nào cũng có khả năng đẩy hai nước ra xa hơn. Lòng tin hiện nay giữa hai bên đang là một thứ khá xa xỉ , và việc CNOOC đưa dàn khoan vào sâu bên trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam sẽ có khả năng làm bùng nổ một làn sóng “chống Trung Quốc” mới không chỉ ở trong nước mà còn ở cả lĩnh vực ASEAN. Vượt ra ngoài ngoại giao? Đưa gian khoan HD-981 vào trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam là một sự việc khiêu hấn rất trầm trọng , vượt ra ngoài khuôn khổ của các sự việc trước đây cả về quy mô lẫn mức độ và Việt Nam chắc chắn cũng phải tiến hành các biện pháp cứng rắn hơn so với trước. Sư việc lần này cũng cho thấy các cố gắng ngoại giao cả song phương và đa phương trước đây không mang lại một hiệu quả phòng ngừa rõ rệt nào. Các nước ASEAN vẫn đang loay hoay trong thương lượng xây dựng một bộ quy tắc tam suất xử sự với Trung Quốc tại biển Đông , trong khi bản thân Bắc Kinh lại đang tìm cách chậm chạp vấn đề này. Nó cũng cho thấy chính sách tái cân bằng của Mỹ vẫn chưa đủ sức nặng và tính răn đe cần thiết. Thông điệp lần này của Trung Quốc là rất rõ ràng: “Trung Quốc vẫn là bá chủ đi hàng đầu ở lĩnh vực bất chấp Mỹ có tăng cường cam kết hay không”. Các lực lượng chấp pháp biển của Việt Nam đang gắng gổ giải quyết vấn đề một cách mau chóng mà không gây leo thang găng. Nhưng đã đến lúc Việt Nam cần cho Trung Quốc thấy rằng “con giun xéo lắm cũng oằn”. Giá như Việt Nam không thẳng tay và tỏ ra cứng rắn , các sự việc như vậy sẽ còn lập lại với mức độ trầm trọng còn cao hơn rất nhiều. Chủ quyền , trong một số trường hợp , cần phải được canh gác một cách thực sự quyết liệt. Phải có một “lằn ranh đỏ” trong các tranh chấp ở biển Đông , và khi Trung Quốc vượt qua lằn ranh này thì Việt Nam có khả năng sử dụng mọi biện pháp để canh gác bờ cõi. Sự việc lần này xảy ra tại vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam khiến chúng ta phải cân nhắc một cách nghiêm túc hơn về khả năng kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế giống như Philippines đang làm. Mọi thứ sẽ trở nên rỏ rành hơn dưới ánh sáng của luật , do hiện vẫn có những cơ chế để buộc ràng Trung Quốc khi Việt Nam tham dự vào các tòa án như vậy. Chiến trường truyền thông cũng đóng một vai trò quan yếu trong thời khắc hiện nay. Việt Nam cần tận dụng các công cụ thông tin đại chúng trong và ngoài nước để tuyên truyền lý lẽ cho mình và chống lại hành vi khiêu hấn của Trung Quốc. Truyền thông sẽ đóng vai trò định hướng dư luận , giảm bớt những quan điểm cực đoan. Đưa tin một cách thập toàn , chuẩn xác và kịp thời về các biến diễn mới nhất sẽ giúp cho người dân cảm thấy yên tâm và tin cậy hơn vào các chính sách hiện giờ , tránh gây nhiễu loạn thông tin. Nguyễn Thế Phương – Bùi Hữu Duyệt - Người thành phố .